Skaflinn í Gunnlaugsskarði. Hverfur hann eða lifir hann sumarið af? Esjan er loftslagsvísir
Skaflinn í Gunnlaugsskarði í Esjunni er oft talinn óformlegur mælikvarði á tíðarfar á höfuðborgarsvæðinu. Fylgst hefur verið með skaflinum allt frá 19. öld, bæði með mælingum og munnlegum heimildum.
Við birtum frétt í fyrra um að skaflinn hefði þá bráðnað 5. eða 6. ágúst sem þá þótti óvenju snemmt. Aðeins tvisvar áður hafði hann bráðnað svo snemma; 1941 og 2010.
Nú verður spennandi að sjá hvort hann bráðni næstu vikurnar eða hvort hann lifi sumarið af. Það var býsna kalt vor sem hefur áhrif.
Á vef Veðurstofunnar má lesa um það hvernig hvernig fylgst hefur verið með skaflinum og hvernig hann blasir við íbúum höfuðborgarsvæðisins sem loftslagsvísir.
Mynd sem við birtum 9. ágúst í fyrra um að skaflinn í Gunnlaugsskarði væri horfinn og þótt það óvenju snemmt; hafði það aðeins gerst tvisvar áður, 1941 og 2010.
Helsti sérfræðingur um skaflinn í seinni tíð var Páll Bergþórsson, fyrrverandi forstjóri Veðurstofu Íslands, sem fylgdist með honum í áratugi og tengdi horf hans við þróun veðurfars og loftslags.
Núna hefur Árni Sigurðsson, sérfræðingur í mælarekstri hjá Veðurstofunni, tekið við þessu hlutverki. Hann heldur utan um mælingar og skráningu skaflsins - og heldur sömuleiðis utan um fyrri heimildir.
Fram kemur hjá Árna að skaflinn hafi aðeins tvisvar horfið í júlí;1941 og 2010. Eftir 2010 kólnaði lítillega á ný, og skaflinn hvarf eingöngu árin 2012 og 2019 – og í september bæði árin. Árin 2023 og 2024 hvarf hann seinni partinn í ágúst.
Frá 1847 til 1929 bráðnu fannirnar í Gunnlaugsskarði ekki.
Næstu ár, einkum á tímabilinu 1931 til 1936, hurfu þær á hverju ári og þá yfirleitt í ágúst.
Eftir 1964 hófst kuldatímabil sem stóð í þrjá áratugi. Skaflinn breyttist þá smám saman í íshellu sem hvarf ekki fyrr en í ágúst 1998.
Þá tók við hlýindaskeið. Frá 2001 til 2010 hvarf skaflinn öll sumur, oft í ágúst og stundum seint í september.
Esjan er ágætur mælikvarði á tíðarfarið og það skiptast ekki bara á skin og skúrir heldur líka misjafnlega löng kulda- og hlýindaskeið.
Við sjáum hvað gerist núna. Lifir hann sumarið af? - JGH
Mynd tekin í gær, 31. júlí. Frá árinu 1849 hefur skaflinn aðeins horfið tvisvar sinnum í júlí, árin 1949 og 2010.
Kalt og heitt á víxl. Núna er hlýindaskeið en það hefur svo sem gerst áður og er ekkert nýtt undir sólinni.
